Leo Lewi (1909 - 1976)
Een Belgisch Kunstschilder van de Kempen

Leo Lewi werd geboren te Antwerpen op 1 maart 1909 uit joodse ouders. Zijn vader was geïmmegreerd uit Polen (toen onder Russisch bestuur) en zijn moeder kwam uit Schotland.

Hij genoot een kunstopleiding aan de Koninklijke Akademie van Antwerpen en specialiseerde in portretschilderen op het Hoger Instituut voor Schone Kunsten onder de leiding van Isidore Opsomer. Zijn veelzijdige artistieke bedrijvigheid omvatte grafisch ontwerpen, landschapschilderen en portretteren (Fig.1, zelfportret, olieverf )

In 1936 bekeerde Leo lewi zich tot het Katholicisme en werd hij gedoopt in de Norbertijnen abdij te Tongerlo door pater Kallist Fimmers, een kunstschilder met wie hij bekendschap had gemaakt tijdens zijn studieperiode aan het Hoger Instituut. Korte tijd daarop huwde Leo Lewi met Mariette Devocht , een medeleerlinge te Antwerpen.

Mariette Devocht ontwikkelde zich als een gevoelige kunstenares die zich toelegde op etsen, asquarelleren en pasteltekenen. Uit het huwelijk ontsproten vijf kinderen.

Leo Lewi werd geïnspireerd door de Kempen, de streek waarin zijn echtgenote was geboren en opgegroeid, alsook door de mensen die er leefden en werkten. De meeste van zijn landschapschilderingen ontstonden in de landelijke omgeving van Turnhout (Fig.2, zicht op Turnhout, olieverf)
Gedurende de jaren die de tweede Wereldoorlog voorafgingen had Leo Lewi zich geïntegreerd in de Vlaamse gemeenschap en steunde hij aktief het streven van Vlaanderen naar kulturele en ekonomische autonomie. Hij was tevens een voorstander van verzoening tussen joodse en christelijke gelovigen. Leo Lewi en Mariette Devocht vormden een getalenteerd en idealistisch kunstenaarskoppel dat een brede toekomst voor zich zag.

De Nazi-bezetting van België en de jodenvervolging (1940-1945) maakten hieraan echter abrupt een einde. Met de hulp van moedige vrienden, die tijdig waarschuwingen gaven en schuilplaatsen boden, lukte het de jonge familie met kleine kinderen om de harde jaren van de oorlog te overleven.

Na de oorlog bleef Leo Lewi trouw aan zijn oorspronkelijke impressionistische en animistische stijl. De opkomende modernistische strekkingen lieten hem onberoerd, met het gevolg dat opdrachten voor portretschilderingen eerder schaars waren. Hij realiseerde echter een uitgebreide reeks van tekeningen met religieuse inslag, voornamelijk reprodukties van Mariabeelden en afbeeldingen van geestelijken en heiligen (Fig.3, Pater Damiaan, houtskool)

Op latere leeftijd werd hij een toegewijde en inspirerende kunstleraar aan plaatselijke akademies (Kalmthout, Arendonk en Mol).

Leo Lewi overleed op 11 october 1976 op 67-jarige leeftijd. Zijn echtgenote en medekunstenares Mariette Devocht overleefde hem gedurende 23 jaren. Enkel een van zijn vijf kinderen, de keramiste Wenefrida Lewi, koos voor een leven in de kunst.

Het werk van Leo Lewi is zeer gevarieerd. In zijn beginperiode ontwierp hij affiches, onder meer voor de beiaardconcerten in Mechelen (1929), de "Vooruit" te Gent (1931) en de "IJzerbedevaart" (1934). Hij leverde tevens illustraties voor boeken zoals houtskooltekeningen van de poppen van het volkse "Poesje" poppentheater (1933) en een reeks portretten van bekende figuren in "Kempisch Volk" (1935).

Als kunstschilder was Leo Lewi geboeid door het geïllumineerde landschap van de Kempen, met zijn vlakke scheidingslijnen tussen lucht en land, hier en daar onderbroken door boerenhutjes, windmolens en een kerktoren in de verte.
Zijn meesterschap toonde zich in zijn portretten, soms met olieverf op doek maar meestal met houtskool op papier. Hij tekende intellectuelen, kustenaars en prominenten ( waaronder Grietens, De Bom, Fleerackers, Borms, Van Durme, Sterneveld en vele anderen) zowel als boeren en arbeiders (Fig.4, portret van een Kempenaar, houtskool).
De kunstkriticus René Turkry beschreef Leo Lewi's portretten als " een onthulling van het wezenlijk karakter, het zonder verfraaiing tasten naar de ziel, het exploreren van het gelaat met subtiele introspectie".